Hulp nodig?
Merkhulp

Uitleg over het begrip Onderscheidend vermogen

In het kennisartikel op deze pagina leggen we je alles uit over het begrip Onderscheidend vermogen. Heb je na het lezen van het artikel nog vragen? Gebruik het contactformulier onderaan deze pagina en we helpen je graag verder!

Onderscheidend vermogen

Een merk dient ter onderscheiding van waren en/of diensten. Kortom, een merk moet consumenten in staat stellen om waren en/of diensten te kunnen onderscheiden van andere waren en/of diensten.[1] Sommige tekens zijn intrinsiek ongeschikt om die onderscheidingsfunctie te vervullen. Deze eis geldt voor alle soorten merken.[2] Voor een kleurmerk bijvoorbeeld is dat heel lastig. Een kleur zal door het publiek niet snel als onderscheidingsteken worden gezien. Een naam of logo zal daarentegen makkelijker kunnen fungeren als onderscheidingsteken.

Gebrek aan onderscheidend vermogen

Het Benelux-verdrag inzake de Intellectuele Eigendom en de Uniemerkenverordening bepalen allereerst in zijn algemeenheid dat tekens geschikt moeten zijn om een merk te vormen. Daarnaast bepalen zij in lijn met het Unieverdrag van Parijs meer concreet dat de volgende tekens ongeschikt zijn om als merk te fungeren:

  1. merken die elk onderscheidend vermogen missen;
  2. merken die uitsluitend bestaan uit tekens of aanwijzingen die in de handel kunnen dienen tot aanduiding van de soort, de hoedanigheid, de hoeveelheid, de bestemming, de waarde, de plaats van herkomst of het tijdstip van voortbrenging;
  3. merken die gebruikelijk zijn geworden in de gangbare taal of de eerlijke en vaststaande gewoonten van de handel.

Merken die elk onderscheidend vermogen missen

Sommige tekens missen elk onderscheidend vermogen. Een willekeurige cijferreeks bijvoorbeeld zal niet snel als merk worden waargenomen door consumenten. En ook een enkele stip is al eens als merk geweigerd. Het gaat erom dat het publiek een teken beschouwd als merk. Als een teken zeer banaal is of slechts wordt waargenomen als decoratie, dan kan het zijn onderscheidingsfunctie niet vervullen.

Zuiver beschrijvende merken

Sommige tekens moeten voor iedereen beschikbaar blijven. Daarom mag een merk niet uitsluitend bestaan uit tekens of aanwijzingen die in de handel kunnen dienen tot aanduiding van de soort, de hoedanigheid, de hoeveelheid, de bestemming, de waarde, de plaats van herkomst of het tijdstip van voortbrenging. Het merk Apple is geschikt voor laptops, maar het merk Apple voor de verkoop van appels is ongeschikt. In dat geval bestaat het merk uit een teken dat de soort van de waren beschrijft. Een merk dat bestaat uit een combinatie van twee beschrijvende tekens is ook niet toegestaan. Er is dan nog steeds sprake van een beschrijvend merk. Dat is alleen anders wanneer de combinatie een merkbaar verschil oplevert ten opzichte van de simpele optelsom van twee beschrijvende tekens. Het merk Postkantoor werd om die reden bijvoorbeeld geweigerd.

Als aan een beschrijvend teken iets onderscheidends wordt toegevoegd, zoals bijvoorbeeld een naam of een grafisch element, dan is het soms wel mogelijk om een merkrecht te verkrijgen. Het grafische element moet dan wel voldoende onderscheidends toevoegen, zodat het merk als geheel zijn onderscheidingsfunctie kan uitoefenen. Als een teken te beschrijvend is voor een aan te vragen woordmerk, dan wordt vaak een beeldmerk aangevraagd. Het is wel belangrijk om je te beseffen dat je dan aan het beschrijvende woordelement in een beeldmerk weinig tot geen bescherming kunt ontlenen.

Gebruikelijke tekens

Sommige tekens zijn niet zuiver beschrijvend voor bepaalde waren of diensten, maar zijn wel zeer gebruikelijk geworden in het taalgebruik. De woorden Euro, Plus en Super bijvoorbeeld. Die worden zo vaak gebruikt dat de gemiddelde consument het niet als onderscheidingsteken zal opvatten. Of het het woord outlet dat door veel winkels wordt gevoerd. Merken die uitsluitend bestaan uit tekens die gebruikelijk zijn geworden in het handelsverkeer, zijn niet toegestaan.

Perceptie van het relevante publiek

Bij de beoordeling of sprake is van een zuiver beschrijvend of een gebruikelijk teken moet de perceptie van het relevante publiek worden betrokken. Het gaat erom of de gemiddelde consument van de waren of diensten een teken als zuiver beschrijvend of gebruikelijk opvat.

Verwatering

Soms gaan merken aan hun eigen succes ten onder. Daar moeten merkhouders zeer waakzaam voor zijn. Als een merk door het publiek op den duur wordt gebruikt als een generieke benaming voor waren of diensten, dan verliest het merk zijn onderscheidend vermogen. Op den duur wordt een merk een soortnaam. Dat wordt ook wel verwatering of uitburgering genoemd. Voorbeelden van verwording tot soortnaam zijn bijvoorbeeld aspirine, luxaflex, vaseline en hagelslag.

Bronnen

  1. [1] Zie: HvJ 4 mei 1999 (Windsurfing Chiemsee).
  2. [2] Zie: HvJ 18 juni 2002 (Philips/Remington).

Vragen over het begrip onderscheidend vermogen?

Heb je vragen over het begrip onderscheidend vermogen? Stuur ons een bericht via het onderstaande formulier en we beantwoorden je vraag zo snel mogelijk!